Ջրի դեֆիցիտը՝ որպես տնտեսական գործոն․ «Վեոլիա Ջուրը» նախատեսում է իրականացնել 11 մլրդ դրամի ներդրում

ԵՐԵՎԱՆ, 2 ապրիլի․/ԱՌԿԱ/․ Հայաստանում ջրամատակարարման հարցն աստիճանաբար դուրս է գալիս կոմունալ օրակարգի շրջանակներից և ձեռք է բերում տնտեսական նշանակություն։ Սպառման աճը, կլիմայական փոփոխությունները և ակտիվ կառուցապատումը կայուն ճնշում են գործադրում համակարգի վրա, ինչը պահանջում է մասշտաբային ներդրումներ և ենթակառուցվածքային քաղաքականության վերանայում։

Ինչպես հայտարարել է «Վեոլիա Ջուր» ընկերության գլխավոր տնօրեն Մարիաննա Շահինյանը «Նովոստի–Արմենիա» գործակալությանը տված հարցազրույցում, 2025-2026 թվականներին նախատեսվում է իրականացնել շուրջ 11 մլրդ ՀՀ դրամի ներդրումային ծրագիր, որն ուղղված է ջրամատակարարման համակարգի արդիականացմանը։

Համակարգի վրա ճնշման առանցքային գործոն է դառնում ջրասպառման աճը՝ պայմանավորված.

•        Երևանում և Երևանամերձ բնակավայրերում ակտիվ շինարարությամբ,

•       բաժանորդների թվի ավելացմամբ,

•        ինչպես նաև ամառային ժամանակահատվածում աննախադեպ շոգ պայմաններով։

Դա հանգեցնում է լրացուցիչ ջրապահանջարկի, ինչի արդյունքում առաջանում է ջրի դեֆիցիտ և ենթակառուցվածքների ավելացման ու հզորացման պահանջ։

«Վեոլիա Ջուր» ընկերության պարտավորությունը վարձակալության պայմանագրի 15 տարիների համար սահմանափակված է 45 մլրդ դրամի (ԱԱՀ-ն ներառյալ) պարտադիր կապիտալ աշխատանքների ծրագրով, որը նախատեսված է սպասարկման ողջ տարածքի՝ Երևանի և 45 քաղաքային բնակավայրերի և 334 գյուղական բնակավայրերի համար։

Ընկերությունն իր իրացրած ռազմավարության և ներդրումային ծրագրերի հաշվին կարողացել է ապահովել բացառապես ջրի ֆիզիկական կորստի 101․71 մլն խմ կամ 16,44% կրճատում։ Միաժամանակ, առևտրային կորուստը նվազել է 61,23 մլն խմ-ով կամ 52․38%-ով։

Այնուամենայնիվ, այս միջոցառումները բավարար չեն նոր ծանրաբեռնվածությունները փոխհատուցելու համար։ Փաստացի խոսքը ուրբանիզացիայի տեմպերի և ենթակառուցվածքներում իրականացվող ներդրումների միջև առկա ճեղքի մասին է:

Առանձին համակարգային ռիսկ են դառնում կլիմայական փոփոխությունները։ Ընկերության տվյալներով, վերջին տարիներին նկատվում է․

•      ջրաղբյուրների ջրատվության նվազեցում

•        ջրապահանջարկի ավելացում։

Այս ամենն ուժեղացնում է Երևանի համար ջրի ռազմավարական պաշարների ստեղծման, առկա համակարգերը հզորացնելու և/կամ նորերը կառուցելու, նոր ջրաղբյուրներ ներգրավելու հարցը, ինչը պետք է ֆինանսավորվի այլ աղբյուրներից

Նշվում է, որ նման նախագծերը պահանջում են ֆինանսավորում արտաքին աղբյուրներից, ինչը բացում է պետության և ֆինանսավորման հնարավոր մոդելների մասնակցության հարցը։

Գործող սակագնային մոդելը (180–200,42 դրամ խմ–ի համար) ձևավորվում է վարձակալության պայմանագրի շրջանակում և կարգավորվում է պետության կողմից։

Սակագների վերանայումը կախված է․

•       մանրածախ ջրամատակարարման ծավալից

•      տարեկան սղաճից

•     էլեկտրաէներգիայի սակագնի փոփոխությունից։

Միևնույն ժամանակ, գործող մոդելը սահմանափակում է ներդրումների արագացված աճի հնարավորությունները, ինչը սակագնային քաղաքականության երկարաժամկետ կայունության հարցը դարձնում է առանցքային ոլորտի համար։

Ջուրը՝ որպես ենթակառուցվածքային ռիսկ

Ջրամատակարարման իրավիճակը ոլորտային խնդրից աստիճանաբար վերածվում է տնտեսության համար ենթակառուցվածքային ռիսկի.

•        կառուցապատման և շինարարության համար,

•        արդյունաբերության և ծառայությունների համար,

•         քաղաքային միջավայրի որակի համար: 

Նման պայմաններում ջրային ենթակառուցվածքը դառնում է կայուն աճի կրիտիկական գործոններից մեկը՝ էներգետիկայի և տրանսպորտի հետ մեկտեղ: